badanie wariografem w sprawach rozwodowych — statystyki i źródła
Twierdzenia o statystykach badań wariograficznych w sprawach rozwodowych — np. „w większości przypadków potwierdzają się podejrzenia zdrady” — często krążą w internecie bez weryfikowalnych źródeł. Niniejszy artykuł opiera się wyłącznie na danych z oficjalnych źródeł oraz na publicznie dostępnych wskaźnikach, jasno oznaczając, co jest faktem statystycznym, a co marketingową hipotezą.
Statystyki sądowe w sprawach rozwodowych — dane GUS
Główny Urząd Statystyczny publikuje roczne statystyki dotyczące rozwodów. Publicznie dostępne dane obejmują:
- liczbę rozwodów orzeczonych rocznie,
- liczbę rozwodów z orzeczeniem winy,
- przyczyny rozkładu pożycia (według deklaracji stron),
- czas trwania małżeństw w chwili rozwodu.
Aktualne dane publikowane są w corocznych raportach GUS „Rocznik demograficzny” oraz na portalu stat.gov.pl. Każda statystyka podawana publicznie powinna odwoływać się do konkretnej publikacji GUS.
Statystyki skuteczności metody wariograficznej
Skuteczność badania wariografem w różnych kontekstach (kryminalistycznym, screeningowym, diagnostycznym) jest przedmiotem meta-analiz naukowych. Wśród wiarygodnych źródeł wymienia się:
- Meta-analizy American Polygraph Association — przeglądy technik walidowanych przez APA. Raporty dostępne na polygraph.org.
- National Research Council „The Polygraph and Lie Detection” — krytyczny raport amerykańskiej Narodowej Akademii Nauk, wskazujący na szerszy niż reklamowany margines błędu.
- Office of Technology Assessment — wcześniejszy przegląd rządowy USA.
Wskaźniki skuteczności różnią się w zależności od stosowanej techniki (CQT, DLT, CIT), bazy danych oraz metodyki oceny (NDI/DI/INC).
Dlaczego nie podajemy wewnętrznych statystyk praktyki
Niektóre gabinety podają „własne statystyki” — np. że w ich praktyce określony odsetek badań potwierdza zdradę. Takie dane mają ograniczoną wartość poznawczą ze względu na:
- nieprzypadkowy dobór próby (zgłaszają się tylko osoby już podejrzewające zdradę),
- brak grupy kontrolnej,
- brak niezależnej weryfikacji wyniku (tylko ocena biegłego),
- niejednorodność badanych spraw.
Takie „statystyki” nie mają statusu danych naukowych i nie powinny być prezentowane jako fakt statystyczny.
Ramy prawne badania w sprawach rozwodowych
Postępowanie rozwodowe to postępowanie cywilne — badanie wariografem nie ma w nim przepisu szczególnego. Obowiązują zasady ogólne:
Art. 227 KPC. Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie.
Art. 278 § 1 KPC. W wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.
Art. 233 § 1 KPC. Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
Źródło: ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 Nr 43 poz. 296 z późn. zm.).
Sąd rozwodowy rzadko powołuje biegłego wariografistę — wiąże się to z zasadą ekonomii procesowej oraz dostępnością innych dowodów (korespondencja, zeznania, zapisy z kamer, logowania).
Dobrowolność i zgoda
Żadna ze stron sprawy rozwodowej nie może być zmuszona do poddania się badaniu wariografem. Przymus naruszałby dobra osobiste (art. 23 KC) i byłby niedopuszczalny z mocy prawa. Strona może jednak zainicjować badanie z własnej woli i przedstawić jego wynik jako dokument prywatny (art. 245 KPC).
Profil zainteresowania badaniem
Niektóre ogólne obserwacje dotyczące osób zgłaszających się na badanie w kontekście rozwodowym są ostrożnymi spostrzeżeniami praktyków (nieweryfikowalnymi statystycznie):
- zgłoszenia dotyczą zwykle weryfikacji podejrzeń zdrady lub ukrywania majątku,
- znaczna część klientów konsultuje się z adwokatem przed zleceniem badania,
- wyniki badania są wykorzystywane głównie w ugodach pozasądowych, rzadziej trafiają do akt sprawy sądowej.
Są to obserwacje jakościowe, a nie liczbowe twierdzenia. Nie należy ich prezentować jako procentowe dane statystyczne.
Podsumowanie
- Prawdziwe statystyki rozwodów w Polsce publikuje GUS (stat.gov.pl).
- Statystyki skuteczności wariografu znajdują się w publicznie dostępnych meta-analizach APA oraz raportach NAS i OTA.
- „Wewnętrzne statystyki gabinetu” nie mają waloru danych naukowych.
- Badanie wariografem w sprawie rozwodowej jest formalnie dopuszczalne, wymaga zgody obu stron i rzadko jest dopuszczane do akt sądowych.
- Wartość dowodu podlega swobodnej ocenie sądu (art. 233 § 1 KPC).
Źródła
- Ustawa z 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 Nr 43 poz. 296 z późn. zm.). ISAP
- Ustawa z 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 Nr 9 poz. 59 z późn. zm.). ISAP
- Główny Urząd Statystyczny, Rocznik demograficzny — stat.gov.pl.
- American Polygraph Association — polygraph.org.
- National Research Council (2003), The Polygraph and Lie Detection. Washington, DC: The National Academies Press. NAP.edu
Zobacz również
- Lokalizacje w całej Polsce
- Jak działa wykrywacz kłamstw?
- FAQ — najczęstsze pytania
- Rodzaje badań wariografem
Zarezerwuj badanie wykrywaczem kłamstw
Skontaktuj się z nami, aby umówić termin badania. Konsultacja telefoniczna jest bezpłatna.
